Năm 2023: năm mọi thứ cùng sụp một lúc, và cách mình đứng dậy

Người ta hay nói hoạn nạn không đến một mình. Năm 2023 của mình là bằng chứng sống cho câu đó.

Nhưng trước khi kể về năm sụp, phải kể về năm bay. Vì hai năm đó là một bài học duy nhất, và nếu chỉ nghe một nửa, bạn sẽ học sai bài.

Năm bay: khi con số vượt cả giấc mơ

Tháng 2 năm 2022, mình mở công ty bất động sản, có duyên bán hàng và đồng hành cùng chủ đầu tư Vega City. Những khách hàng từng tin mình từ hồi làm thị trường Bình Phước theo mình về Nha Trang đầu tư. Mình bán shophouse, bán dinh thự. Năm đó có giai đoạn 2 tháng, mình bán được lượng hàng với tổng giá trị hợp đồng lên tới hàng trăm tỷ. Con số mà mấy năm trước mình không dám mơ tới.

Thị trường lúc đó lên từng ngày. Tiền về, và mình làm điều mà rất nhiều người xung quanh cũng đang làm: đem tất cả số tiền kiếm được đi đầu tư vào đất. Không giữ lại vùng đệm. Không hỏi mình câu hỏi khó nào. Thị trường đang trả lời thay mình mọi câu hỏi, bằng những con số đẹp.

Bây giờ nhìn lại, mình thấy rõ một quy luật mà năm đó mình không thấy: lúc kiếm tiền dễ nhất chính là lúc dễ mất tất cả nhất. Không phải vì vận rủi. Mà vì đó là lúc mình ngừng đặt câu hỏi. Khi mọi quyết định đều thắng, mình bắt đầu tin rằng mình quyết định giỏi. Trong khi sự thật là thị trường đang lên, và ai đứng trong đó cũng thắng. Cái mình tưởng là năng lực, phần lớn là con nước.

Năm sụp: khi mọi cánh cửa đóng cùng lúc

Tháng 4 năm 2023, thị trường bất động sản cả nước sập. Đóng băng. Không phải chậm lại, mà là đứng im.

Tiền của mình lúc đó nằm hết trong đất. Bán không được, bán thì lỗ, giữ thì gánh nặng chồng chất từng tháng. Công ty vẫn phải vận hành, chi phí vẫn chạy, còn doanh thu thì cạn dần theo thị trường.

Cũng trong năm đó, hôn nhân của mình dừng lại. Hai người không tìm được tiếng nói chung, cả lúc công việc phát triển lẫn lúc khó khăn. Mình không trách ai. Có những con đường đi đến một đoạn thì mỗi người nhìn về một hướng, vậy thôi.

Điều mình nhớ nhất về giai đoạn đó không phải nỗi buồn. Là cảm giác một mình loay hoay với tất cả. Ban ngày vẫn gặp khách, vẫn cười, vẫn tư vấn cho tròn vai. Tối về mới cho phép mình mệt.

Tháng 7 năm 2023, mình bán xe ô tô để trả nợ. Rồi đóng cửa công ty.

Ký xong những thủ tục cuối cùng, mình ngồi rất lâu. Lạ là không khóc. Có lẽ vì đã khóc đủ ở tuổi 23 rồi, hồi phá sản lần đầu. Lần này chỉ có một câu hỏi, lặp đi lặp lại trong đầu: bây giờ, mình còn lại gì?

Mình còn lại gì?

Câu hỏi đó nghe như tuyệt vọng, nhưng chính nó cứu mình. Vì khi buộc phải trả lời nó một cách trung thực, mình phát hiện danh sách “còn lại” dài hơn mình tưởng.

Mình còn nghề. Mười năm lăn lộn từ mỹ phẩm sang bất động sản không biến mất theo cái công ty vừa đóng cửa. Kỹ năng tư vấn, khả năng đọc khách hàng, hiểu biết về sản phẩm nghỉ dưỡng ven biển, tất cả vẫn nằm nguyên trong người mình. Công ty là cái vỏ. Nghề mới là cái lõi. Vỏ vỡ được, lõi thì không.

Mình còn khách hàng. Điều làm mình xúc động nhất giai đoạn đó là những tin nhắn hỏi thăm từ khách cũ, khi mình chẳng còn gì để bán cho họ. Họ không nhắn vì cần mua thêm. Họ nhắn vì quan tâm đến con người. Hoá ra bao nhiêu năm mình đối đãi với khách bằng sự chân thành, lúc mình trắng tay, chính sự chân thành đó quay về đỡ lấy mình. Tài sản lớn nhất mình tích luỹ được không nằm trong đất. Nó nằm trong niềm tin của những người mình từng phục vụ tử tế.

Mình còn gia đình. Những người đã đứng cạnh mình từ cú phá sản năm 23 tuổi, giờ vẫn đứng đó.

Và mình còn cái đầu này. Cái đầu đã đi qua hai lần phá sản mà chưa từng học được cách bỏ cuộc.

Khi danh sách đó hiện ra rõ ràng, mình bình tĩnh lại. Mất mát là thật, không cần phủ nhận. Nhưng mất hết thì không đúng. Và người còn nghề, còn niềm tin của khách, còn gia đình, còn ý chí, thì chưa có quyền gọi mình là trắng tay.

Đứng dậy không phải là một khoảnh khắc

Mình muốn nói thật điều này, nhất là với những bạn trẻ đang mất định hướng hoặc mới vào nghề và vừa nếm thất bại đầu tiên: đứng dậy không giống trong phim. Không có buổi sáng nào mình thức dậy thấy đầy năng lượng và mọi thứ sang trang. Đứng dậy là một chuỗi việc nhỏ, lặp lại, không có ai vỗ tay.

Với mình, chuỗi đó bắt đầu bằng việc chấp nhận làm lại từ vị trí thấp hơn hẳn những gì từng có. Tháng 10 năm 2023, mình vào tập đoàn Vingroup, làm thuê, học một mảng hoàn toàn mới là Leasing, cho thuê mặt bằng thương mại. Từ một người từng có công ty riêng và doanh số trăm tỷ, mình quay về vạch xuất phát: mỗi ngày đi từng con đường ở Nha Trang, gõ từng cánh cửa, gặp từng thương hiệu, thuyết phục từng người chủ.

Sĩ diện có cản mình không? Có. Nhưng sĩ diện không trả được nợ. Và cái công việc tưởng như “lùi một bước” đó lại cho mình thứ mà cả chục năm bán hàng trước đó không có: mình hiểu chuyện kinh doanh của từng người chủ. Người chủ nhà hàng đau đầu với bài toán hoàn vốn. Người vận hành chuỗi vật lộn với từng điểm bán. Cả những tiệm spa nhìn thì đông khách mà không có lợi nhuận. Mỗi cánh cửa mình gõ là một lớp học miễn phí về dòng tiền thật.

Bài học phương pháp ở đây, nếu bạn muốn mang về dùng ngay: khi sụp đổ, đừng hỏi “làm sao quay lại vị trí cũ”. Hãy hỏi “chỗ nào cho mình học nhanh nhất”. Vị trí cũ là chuyện của cái tôi. Năng lực mới là chuyện của tương lai. Mình chọn năng lực, và chính lựa chọn đó dẫn mình trở về với nghề ở một tầm hiểu sâu hơn hẳn phiên bản năm 2022.

Điều năm 2023 để lại cho người ngồi phía bên kia bàn tư vấn

Nếu bạn là nhà đầu tư và đọc đến đây, mình muốn bạn biết vì sao câu chuyện này liên quan đến bạn.

Người tư vấn cho bạn hôm nay là người từng đem hết tiền vào đất lúc thị trường hưng phấn, và trả giá bằng chiếc xe, cái công ty và nhiều thứ khác. Nên khi mình nói với một khách hàng về vùng đệm an toàn, về việc đừng dồn hết vốn vào một chỗ, về câu hỏi “nếu thị trường đứng im hai năm thì anh chị chịu được không”, đó không phải câu chữ học từ giáo trình. Đó là những câu mình ước gì có ai đủ thẳng để hỏi mình vào năm 2022.

Mình cũng hiểu, sâu hơn trước rất nhiều, rằng đằng sau mỗi quyết định mua tài sản là một gia đình, một kế hoạch đời người, đôi khi là toàn bộ thành quả của mấy chục năm làm việc. Người từng mất mới biết run tay thay cho người sắp xuống tiền. Vì vậy mình thà nói chậm một nhịp, phân tích đủ cả cơ hội lẫn rủi ro, còn hơn nói nhanh một câu hứa mà thị trường có thể bắt mình nuốt lại.

Không ai đến cứu mình, và đó là tin tốt

Năm 2023 dạy mình hai điều, và mình xin phép viết chúng ra như hai dòng khắc.

Thứ nhất: lúc kiếm tiền dễ nhất là lúc dễ mất nhất, vì đó là lúc mình ngừng đặt câu hỏi. Từ đó về sau, mỗi khi mọi thứ thuận lợi, mình lại kiểm tra chính mình gắt hơn cả lúc khó khăn. Thuận lợi là lúc cần kỷ luật nhất, không phải lúc được phép buông.

Thứ hai: không ai đến cứu mình cả. Mình phải là người đầu tiên nắm lấy tay mình. Nghe thì lạnh, nhưng thật ra đó là tin tốt. Vì nếu việc đứng dậy phụ thuộc vào một ai đó xuất hiện, mình sẽ phải chờ. Còn nếu nó phụ thuộc vào mình, thì mình có thể bắt đầu ngay hôm nay, từ việc nhỏ nhất: viết ra danh sách những gì còn lại, chọn một việc làm được trong 24 giờ, và làm nó.

Năm 2023 lấy đi của mình chiếc xe, cái công ty và một mái nhà. Nhưng nó không lấy được điều duy nhất quyết định tất cả: niềm tin rằng mình còn đứng dậy được. Thứ đó, mình nhất định không đưa.

Mình không chờ ai đến cứu, vì người nắm tay mình đầu tiên phải là chính mình, và người đó chưa bao giờ buông.

Nếu bạn muốn nhìn toàn bộ hành trình, từ cú phá sản tuổi 23 đến những lần làm lại, mời bạn đọc bài Về Tiên. Và nếu bạn đang ở giữa một năm giống năm 2023 của mình, cứ kết nối với Tiên. Đôi khi điều một người cần không phải lời khuyên, mà là một người từng đi qua và còn đứng đây.

Độc lập. Tự do. Mạnh mẽ.

Lương Hồng Thuỷ Tiên, Nha Trang